گسترش سود همکاری‌های چین و آفریقا از طریق سیاست تعرفه صفر

به گزارش رویداد روز، این الگوی «یک‌جانبه و فراگیر» تنها یک «کاهش» در تعرفه‌ها نیست، بلکه به معنای یک «افزایش» برای توسعه، یک «تقویت» برای معیشت مردم و یک «حذف» محدودیت‌های خودسرانه تعرفه‌ای است. از این رو، می‌توان در این سیاست فلسفه چین در زمینه صداقت، نتایج عملی، دوستی و حسن نیت نسبت به آفریقا و همچنین نگاه این کشور به عدالت و منافع را مشاهده کرد.

سال‌ها پیش، در مجامع چندجانبه مانند مجمع همکاری چین-آفریقا (FOCAC)، چین متعهد شد که به تدریج امتیازات تعرفه‌ای خود را برای کشورهای آفریقایی گسترش دهد تا به ادغام آنها در نظام تجارت جهانی کمک کند. از سال 2005 با اعطای تعرفه صفر برای برخی کالاهای کشورهای کمتر توسعه‌یافته آفریقایی، سپس گسترش آن به 100 درصد اقلام گمرکی این کشورها تا پایان سال 2024 و در نهایت تعمیم آن به همه کشورهای آفریقایی طرف توافق تا سال 2026، چین همواره هر وعده‌ای را که به آفریقا داده با اقدامات مستمر و عملی محقق کرده است.

این روند هیچ‌ گاه تحت تأثیر نوسانات اقتصاد جهانی قرار نگرفته است. این پایبندی به اصل «وفای به عهد با اقدامات عملی» نه تنها پایه‌های اعتماد متقابل میان چین و آفریقا را مستحکم کرده، بلکه اعتبار چین را به عنوان یک کشور بزرگ مسئولیت‌پذیر تثبیت کرده و الگویی برای جامعه بین‌المللی در زمینه پایبندی به تعهدات ایجاد کرده است.

در شرایط کنونی، رشد تجارت جهانی با فشارهای فزاینده‌ای روبه‌روست که عمدتاً ناشی از بی‌ثباتی‌های سیاستی، تنش‌های تعرفه‌ای و نگرانی‌های جدی درباره امنیت زنجیره تأمین است. در چنین شرایطی، اجرای تعرفه صفر جامع از سوی چین برای کشورهای آفریقایی، نه تنها یک سیگنال کلی از گشایش تجاری ارسال می‌کند، بلکه یک بستر نهادی شفاف، پایدار و قابل پیش‌بینی برای بازار بین‌المللی فراهم می‌سازد. از این پس، هزینه تعرفه کالاهای آفریقایی برای ورود به بازار چین به صورت ساختاری کاهش یافته و قواعد و چشم‌انداز همکاری‌ها ثبات بیشتری پیدا می‌کند.

از یک سو، این اقدام نشان‌دهنده تداوم تعهد چین به گشایش اقتصادی در سطح بالا و توسعه یک اقتصاد جهانی باز است. در حالی که برخی کشورها از تعرفه‌ها به عنوان ابزار فشار و برای ترویج «جداسازی و گسست در زنجیره تأمین» استفاده می‌کنند، سیاست تعرفه صفر چین یک انتخاب داوطلبانه برای گشایش است که بر پایه مرحله توسعه ملی، بازار داخلی وسیع و مسئولیت‌پذیری بین‌المللی آن استوار است. ا

از سوی دیگر، چین همواره از توسعه مشترک کشورهای «جنوب جهانی» حمایت کرده است. این اقدام به کشورهای آفریقایی کمک می‌کند وابستگی خود به بازارهای سنتی تک‌محصولی را کاهش دهند و توانایی انتخاب مستقل خود را در نظام اقتصادی جهانی افزایش دهند.

افکار عمومی غرب اغلب چین را به «استعمارگرایی نوین» در آفریقا متهم می‌کند، اما این موضوع بیشتر بازتاب نگاه خود آنهاست. در تاریخ معاصر، استعمار آسیب‌های عمیقی به آفریقا وارد کرده است؛ نه تنها از طریق غارت منابع با تجارت ناعادلانه، بلکه از طریق «کمک‌هایی» که همراه با شروط سیاسی سخت‌گیرانه و در راستای اهداف ژئوپلیتیکی بوده‌اند. حتی امروز نیز نگاه به آفریقا به عنوان «مهره شطرنج» در برخی محافل استراتژیک غربی دیده می‌شود.

در مقابل، اقدامات چین در کاهش تعرفه‌ها در راستای انتظارات کشورهای آفریقایی است، بدون هیچ شرط سیاسی و بدون الزام متقابل از سوی طرف آفریقایی. این سیاست‌ها نه تنها با قوانین سازمان تجارت جهانی (WTO) همسو هستند، بلکه نشان‌دهنده احترام به حاکمیت کشورهای آفریقایی و حمایت از حق توسعه آنهاست و به همین دلیل با استقبال گسترده کشورهای آفریقایی روبه‌رو شده است. پل کاگامه، رئیس‌ جمهور رواندا، پیش‌تر گفته بود که «رابطه چین با آفریقا، رابطه‌ای میان دو طرف برابر است» و همکاری رواندا با چین بر پایه احترام متقابل و منافع مشترک بنا شده است.

باید توجه داشت که این ابتکار یک «اعطای امتیاز» یک‌طرفه نیست، بلکه یک روند برد-برد است که به نفع آفریقا، چین و دیگر شرکای تجاری در جهان خواهد بود. برای آفریقا، تعرفه صفر به معنای کاهش قابل توجه هزینه صادرات محصولات خاص به چین است. برای نمونه، کاکائو از ساحل عاج و غنا، قهوه و آوکادو از کنیا و نارنگی و نوشیدنی‌های آفریقای جنوبی که پیش‌تر با تعرفه‌هایی بین 8 تا 30 درصد مواجه بودند، اکنون با اجرای این سیاست رقابت‌پذیری بیشتری در بازار چین خواهند داشت.

همزمان، گشایش بازار به آفریقا کمک می‌کند تا مزیت منابع طبیعی، نیروی انسانی و ظرفیت صنعتی خود را به توان توسعه پایدار تبدیل کند.

برای چین نیز، محصولات باکیفیت و متنوع آفریقایی، سبد کالاهای بازار داخلی را غنی‌تر می‌کند و پاسخ‌گوی نیازهای متنوع مصرف‌کنندگان خواهد بود. همچنین، با بهبود فضای کسب‌وکار در آفریقا، تعرفه صفر می‌تواند جذب سرمایه‌گذاری سایر کشورها از جمله چین را افزایش دهد، فرصت‌های همکاری بیشتری ایجاد کند و یک چشم‌انداز جدید تجارت جهانی باز، فراگیر و مبتنی بر منافع متقابل شکل دهد.

تعرفه صفر همچنین به عنوان یک پایه سیاستی مهم برای حرکت مشترک چین و آفریقا به سمت مدرن‌سازی و شکل‌دهی «جامعه چین-آفریقا با سرنوشت مشترک» در عصر جدید عمل می‌کند. چین نه تنها راهکارهای کوتاه‌مدت برای مقابله با چالش‌های فعلی ارائه می‌دهد، بلکه از طریق رایزنی‌های برابر، خود را به سازوکارهای بلندمدت و پایدار متعهد می‌داند. در آستانه هفتادمین سالگرد روابط دیپلماتیک چین و آفریقا، دو طرف با در نظر گرفتن تعرفه صفر به عنوان نقطه آغاز جدید، در حال پیشبرد اجرای نتایج نشست پکن (FOCAC) و تبدیل «10 اقدام مشارکتی» به واقعیت هستند؛ مسیری که همکاری و موفقیت مشترک را در آینده گسترش خواهد داد.