چین چگونه چرخ تولید و مصرف را با هم می‌چرخاند؟

به گزارش رویداد روز، چین با جمعیتی بیش از یک میلیارد و 400 میلیون نفر و طبقه متوسطی بالغ بر چهارصد میلیون نفر، دومین بازار مصرف جهان است. این کشور همزمان با گسترش تقاضای داخلی، سرمایه‌گذاری هدفمند را نیز با جدیت دنبال می‌کند و پروژه‌های بزرگ متعددی با شتاب قابل توجهی در حال پیشرفت هستند.

سو جیان، استاد دانشگاه پکن، می‌گوید: «تلاش چین برای خوداتکایی، به‌ویژه در تولیدات پیشرفته، در اصل راهی برای حمایت از گسترش مصرف است، نه جایگزینی آن.»

بخش صنعت؛ ستون درآمد خانوارها

پیش‌بینی می‌شود ارزش افزوده تولیدی چین در دوره 2021 تا 2025 بیش از 30 درصد از رشد تولید جهانی را به خود اختصاص داده باشد. این کشور پانزده سال متوالی است که جایگاه بزرگ‌ترین تولیدکننده جهان را حفظ کرده و صدها میلیون کارگر را در خود جای داده است. بدون این ستون صنعتی، افزایش درآمد خانوارها پایه محکمی نخواهد داشت.

نمونه ملموس آن در جنوب چین قابل مشاهده است؛ جایی که شرکت کاغذسازی لی اند من گویگانگ مجتمعی یکپارچه به ارزش 27.5 میلیارد یوان در حال احداث است. مدیرعامل این شرکت می‌گوید که با اتمام فاز اول در نیمه نخست سال آینده، این پروژه سالانه حدود ده میلیارد یوان درآمد ایجاد کرده و بیش از سه هزار شغل فراهم خواهد کرد.

خوداتکایی صنعتی همچنین هزینه‌های زندگی را به‌تدریج کاهش می‌دهد. نمونه بارز آن خودروهای برقی است؛ در سال 2025 چین 67.4 درصد از بازار جهانی خودروهای انرژی نو را در اختیار داشت. این تولید در مقیاس بزرگ، قیمت خودروهای برقی را به‌طور محسوسی پایین آورده و دسترسی مردم عادی به حمل‌ونقل سبز را آسان‌تر کرده است.

زیرساخت‌های ناشی از ارتقای صنعتی نیز دامنه مصرف را گسترش داده‌اند. گسترش شبکه 5G به کشاورزان مناطق دورافتاده امکان می‌دهد محصولاتشان را از طریق پخش زنده به شهرها بفروشند. تحویل غذا با پهپاد از علم‌تخیلی به واقعیت روزمره تبدیل شده و سیستم‌های هوش مصنوعی می‌توانند در چند ثانیه غذا رزرو کنند، تاکسی بگیرند و نوبت بیمارستان تهیه کنند.

مصرف‌کننده هدایت می‌کند، صنعت پاسخ می‌دهد

تحول سلیقه مصرف‌کنندگان چینی از «داشتن» به «بهتر داشتن» و از «خرید کالا» به «خرید تجربه»، هزاران صنعت را به نوآوری واداشته است.

با رشد تقاضا برای تفریحات فضای باز، شرکت جه‌جیانگ فیما تمام ظرفیت خطوط تولید صندلی‌های استراحت خود را به کار گرفته است. رئیس این شرکت می‌گوید: «فروش داخلی اکنون ۶۵ درصد از کل فروش ما را تشکیل می‌دهد و انتظار داریم تابستان امسال سه تا پنج برابر رشد کند.»

در کنفرانس سالانه 2026 انجمن جونگ‌گوان‌‌سون در پکن، محصولات خانه هوشمند توجه زیادی جلب کردند؛ از عینک‌هایی که فوری دستور پخت غذا را نشان می‌دهند و مرحله به مرحله راهنمایی می‌کنند تا پرستاران ربات و جاروبرقی‌های هوشمند. بسیاری از بازدیدکنندگان می‌پرسیدند: «این‌ها کی به بازار می‌آیند؟» در ده ماهه اول 2025، فروش آنلاین پوشیدنی‌های هوشمند 23.1 درصد رشد کرد.

دولت چین نیز با حمایت مالی قابل توجه پشت این روند ایستاده است. 250 میلیارد یوان از اوراق قرضه ویژه برای برنامه‌های تعویض کالاهای مصرفی اختصاص یافته و 100 میلیارد یوان دیگر برای حمایت از سرمایه‌گذاری خصوصی و هزینه‌های مصرف‌کنندگان در نظر گرفته شده است.

«ساخت چین» و «مصرف در چین»؛ دو روی یک سکه

چین سال‌هاست مسیر توسعه‌ای متعادل را دنبال می‌کند که در آن رونق مصرف و ارتقای صنعتی دست در دست هم پیش می‌روند. در سمت مصرف، برنامه‌های تعویض خودرو و لوازم خانگی و یارانه‌های هدفمند برای محصولات سبز و هوشمند تقاضا را بالا برده‌اند. در سمت تولید، حمایت از تحقیق و توسعه، مشوق‌های مالیاتی و توسعه زیرساخت دیجیتال هزینه‌های تولید را کاهش و سرعت نوآوری را افزایش داده‌اند.

وقتی هر پیشرفت فناورانه در تولید آستانه مصرف را پایین می‌آورد و هر تحول در سلیقه مصرف‌کننده جهت تولید را تعیین می‌کند، حلقه‌ای از رشد درون‌زا شکل می‌گیرد که در برابر تکانه‌های خارجی مقاوم است.

این تعامل برای جهان نیز سودمند است؛ از یک سو صنعت در حال تحول چین فرصت‌های عظیم سرمایه‌گذاری و نوآوری را به جهان عرضه می‌کند و از سوی دیگر بازار فوق‌بزرگ این کشور لنگرگاهی ثابت برای رشد اقتصاد جهانی فراهم می‌آورد.

در حالی که برخی ناظران خارجی هنوز بحث می‌کنند که چین صنعت را اولویت می‌دهد یا مصرف را، داده‌ها و زندگی روزمره مردم عادی چین پیش از این پاسخ داده‌اند.