چشم انداز مدیریت ایران بر تنگه هرمز

به گزارش رویداد روز، گفته می‌شود مجلس ایران پیش‌تر پیشنهاد مدیریت تنگه هرمز را بررسی کرده و کمیته ویژه‌ای برای تدوین طرح کنترل و تهیه اسناد قانونی تشکیل داده است. سعیدی اعلام کرده مفاد اصلی این طرح شامل موارد زیر است: حاکمیت بر تنگه کاملاً متعلق به ایران است؛ کشتی‌هایی که در این منطقه تردد می‌کنند باید از ایران اجازه بگیرند؛ کشتی‌ها تنها ملزم به پرداخت هزینه‌های مرتبط مانند هزینه‌های امنیتی و حفاظت از محیط زیست هستند و پرداخت‌ها با اولویت به ریال انجام می‌شود؛ کشتی‌های کشورهای متخاصم از عبور از این منطقه منع می‌شوند و کشتی‌های اسرائیلی به‌طور کامل ممنوع هستند؛ همچنین کشورهایی که به ایران آسیب می‌زنند، پیش از عبور باید درباره جبران خسارت به توافق برسند.

تحلیلگران معتقدند ایران با اجرای این طرح سه هدف را دنبال می‌کند. نخست، اعمال فشار مستمر بر آمریکا و اسرائیل؛ زیرا با کنترل این مسیر حیاتی کشتیرانی جهانی می‌تواند بر قیمت‌های بین‌المللی نفت اثر بگذارد و تورم و فشار اقتصادی بر هر دو کشور را افزایش دهد، در حالی که عبور از این مسیر را به پرداخت غرامت‌های جنگی مرتبط می‌کند تا از آمریکا امتیاز بگیرد. دوم، این طرح فضایی برای مذاکره میان آمریکا و ایران باقی می‌گذارد؛ هرچند ایران اعلام کرده به‌طور مستقیم با آمریکا مذاکره نمی‌کند، اما پیام خود را از طریق واسطه منتقل کرده و این طرح به‌طور مشخص کشتی‌های آمریکایی را ممنوع نکرده است، بنابراین می‌تواند به‌عنوان ابزار چانه‌زنی استفاده شود. سوم، ایجاد منابع درآمدی جدید؛ به‌طوری که اگر عوارض ۱ دلار برای هر بشکه نفت تعیین شود، ایران می‌تواند سالانه بیش از ۷.۷ میلیارد دلار درآمد کسب کند. پرداخت‌ها به ریال نیز می‌تواند محدودیت‌های نظام دلاری را دور بزند و به مقاومت در برابر محاصره‌ها و بازسازی پس از جنگ کمک کند.

در حال حاضر این طرح به کمیته امنیت ملی مجلس شورای اسلامی ارائه شده است. احتمال دارد در ادامه از طریق بررسی مجلس یا تصویب سریع در شورای عالی امنیت ملی، رسمیت قانونی پیدا کند.

با این حال، اجرای این طرح با موانع متعددی روبه‌رو است. در عمل، تنگه هرمز ترافیک بالایی دارد و این امر کنترل کامل عبور و مرور و جمع‌آوری عوارض را دشوار می‌کند. در آینده ممکن است این طرح تنها به‌صورت محدود و گزینشی اجرا شود. همزمان بریتانیا و فرانسه برای تضمین باز ماندن تنگه‌ ائتلافی تشکیل داده‌اند و ادامه این مسیر می‌تواند با فشار بین‌المللی همراه شود و ایالات متحده نیز پیش‌تر اقدامات متقابلی آغاز کرده و بنادر و کشتی‌های ایرانی را تحت فشار قرار داده و تهدید کرده است کشتی‌هایی را که به ایران عوارض پرداخت کنند، رهگیری خواهد کرد. در صورت ادامه محاصره، ایران ممکن است با توقف تولید و آسیب به تأسیسات نفتی خود مواجه شود.

با این وجود، این محاصره برای آمریکا نیز هزینه‌زا خواهد بود و می‌تواند بر انتخابات میان‌دوره‌ای تأثیر بگذارد و در بلندمدت پایدار نماند‌.